Paris 1933. A ‘société des esprits’ chaired by Paul Valéry
Net als omstreeks 1900 maakten mensen zich in de jaren dertig ernstige zorgen over de vrede in Europa. Het internationale politieke klimaat verslechterde in rap tempo, zeker na het aan de macht komen van de Nazi’s in Duitsland in 1933. Hoe de ontwikkelingen te keren? De beroemde Franse dichter Paul Valéry meende dat alleen de intellectuelen van de Volkenbond de vrede in Europa konden redden. Een van de eerste bijeenkomsten van deze intellectuelen vond plaats in Parijs waar de eensgezindheid vaak ver te zoeken was. De onderwerpen waren dan ook niet eenvoudig: men sprak over de taak van de intellectueel in de samenleving, de gevaren van de moderne technologische vooruitgang, de dreiging van nationalisme en het belang van universele waarden en Europese eenheid. Valéry liet als voorzitter de discussies volkomen vrij, hij had alle vertrouwen in een intellectuele elite die antwoorden kon geven op de grote vraagstukken van zijn tijd. Vraagstukken die nog altijd uiterst actueel zijn.
Verschenen in: C. Reijnen en M. Rensen (red.), European Encounters. Intellectual Exchange and the Rethinking of Europe 1914-1945. Rodopi, 2014, 139-154.
Download dit artikelOverzicht Artikelen
Woorden van Europa: een vroeg sociologisch pleidooi voor een gemeenschappelijke taal
Het artikel Woorden van Europa behandelt een typisch Europees probleem: de grote taalverscheidenheid op ons continent en de noodzaak een gemeenschappelijke taal, een lingua franca, tot onze beschikking te hebben. Lees verder
William Thomas Stead, Den Haag en de wereldvrede
Dit artikel gaat over een interessante publicatie, verschenen in 1899, onder de titel The United States of Europe on the Eve of the Parliament of Peace. Lees verder
World Peace in the Eyes of Bertha Von Suttner and Bertha Waszklevitz
Dagboeken kunnen verrassend informatief zijn, vandaar dat ik ze altijd graag gebruik in mijn onderzoek. Lees verder
Hades, een vergeten pionier (1899-1979)
Nederland kan bogen op een aantal grote Europeanen over wie veel is geschreven, denk aan Hendrik Brugmans, Sicco Mansholt en Max Kohnstamm. Hades, pseudoniem van H.D. Salinger, wordt vaak over het hoofd gezien. Lees verder
Terug naar het christelijke rijk van Karel de Grote… en andere Europese idealen uit de jaren ‘50
Dit artikel over het Europese denken in het naoorlogse Nederlandse parlement (1948-1951) begint met de constatering dat Nederland een uitgesproken eurosceptisch land is geworden. Lees verder
Dirk Stikker, een ambitieus Europeaan
In de bundel Tweede Levens kreeg ik de kans Dirk Stikker, een van de raadselachtigste ministers van Buitenlandse Zaken die Nederland heeft gekend (1948-1952), nader onder de loep te nemen. Lees verder
Max Kohnstamm’s New Europe
Een van de naaste medewerkers van minister Stikker was de diplomaat Max Kohnstamm. Hij was nauw betrokken bij de ontwikkeling van het Stikkerplan dat tot doel had stapsgewijs de eenwording van Europa tot stand te brengen. Lees verder
GroenLinks en Europa: Nel van Dijk en Ina Brouwer
Als afsluiting van deze Top Tien twee interviews met politici die in de jaren negentig hun bijdrage hebben geleverd aan de Europese samenwerking. Het gaat om Nel van Dijk en Ina Brouwer, beiden van GroenLinks en beiden hartstochtelijke Europeanen. Lees verder